Wala Masyadong Kailangan

Kahit na maraming pasanin katulad ng kahirapan at polusyon, nagiging masaya pa rin ang mga Filipino. Bakit?

Tila wasto na isipin na isipin na hindi isang estado ng pagiisip o estado ng isang libro, pero isang tutuong estadong higit sa lahat? Maraming pagsusuri na nagdadala sa atin sa daan papunta dito. Sa pag-aaral at pag-aaral na ginagawa sa level ng pangnasyonal na kaligayahan, hindi katiyakan na ang aking bansa, ang Piliponas ang makakuha ng mataas na iskor. Ayon sa World Values Survey na nailathala ng Pamantasan ng Michigan ng huling Nobyembre na nagranko ng 82 na bansa at teritoryo alin-sunoid sa mga pakiramdam ng “subhetivong kapanakan” – na pinagsama ang kaligayahan at “kasyahan sa buhay” na iskor – at nagkaroon ang Pilipinas na isa sa pinakamataas na marka sa Asya, mas ibabaw pa sa mas mayaman na lokasyon tulad ng Taiwan, Japan at South Korea. Nang nakalipas na dalawang taon, nahanap ng isang ad agency sa Hong Kong na pinakamasyang lugar ang Pilipinas, sa isang grupo kasama ang Thailand, Malaysia, Singapore, Hong Kong, at Tsina.

Masasabing kabaliktaran ito. Nakatira kaming mga Filipino sa isang bansang naputikan ng kahirapan, labanan sa politika, korupsyon, at pinsalang pangkalikasan. Sa ibabaw ng lahat, regular na nabubugbog ang Pilipinas ng mga bagyo, lindol, landslide, baha, pagputok ng bulkan at iba pang mga natural na sakuna na naranko ito na pinakanapinsala na nasyon, ayon sa nakabase sa Brussels na Center for Research and Epidemiology of Disasters. Nuong huling Pasko, sa palipat ng pagsasara ng napakasamang taon, walo sa sampung tao ang nagsabi sa isang lokal na kompanyang nagsasaliksik na naramdaman nila ang “pag-asang mabuti” sa taong 2005. Walang bagyo dito, mga kaibigan.

Hindi nagsasalamin ito ang masayang kalalabasan nito sa isang nasyonal na estadong napakaligayang kamangmangan. Nang tinanong nga ACNielsen ang mga Filipino na suriin ang kanilnag mga buhay ng nakipas na ilang taon, sapat na malinaw na sumagot ang mga tao na magbigay ng “katamtaman” hanggang “mababa” na marka sa mga bahagi ng personal na kaligtasan, kabutihan ng ekonomiya at pangkalahtang kalusugan – at kinosindera ng walang alinlagan ang ma sarili na “napakasaya”.

Para sa mga Filipino, hindi materyal ang kaligayahan – panlipunan ito. Pinakamasaya tayo sa isang grupo: pamilya, kaibigan, komunidad, pati ang mga estranghero. Nakita ko na ito nangyari sa maraming airport sa mga nakapaka hindi magkakilala: sa pag-agos ng mga naglalakabay na Filipino, lumulutan sila patungo sa isa’t isa at sa maiksing panahon makabuo ng isang maingay na grupo, nagpapalitan ng mga joke at numero sa telepono. Ang nakakaaliw na malawak na listahan ng natatanging palayaw, isang bagay na pinagmuluang ng kasiyahan sa mga dayuhan, mga palatandaan kung gaano ka importante sa tao ang mga panglipunang grupo na ito: galing ang mga palayaw sa pamilya at kaibigan. Ginagamit pa ng ibang Filipino ang isang palayaw sa kanila pagdaan ng mga taon.

Kuta ang maliit na grupo na ito laban sa pagiging hindi patas ng buhay. Ilang daan taon ng hindi mabuting gobyerno ang nagturo sa atin na umasa ng maliit sa mga institusyon na hindi personal. Alam natin na corrupt ang ating mga lider, na nababalutan ng hindi parehas na pagtingin ang ating bansa, na maraming walang hustisiya. Sinusubkan lang natin na hindi ito humarand sa ating daan para tamasahin ang buhay. Palaging inilalarawan ng mga Filipino na mababaw ang kanilang kaligayahan. Meron gamot dito ng pagtingin sa sarili ng mababa. Pero dalin natin ito mula sa nasyonal patungo sa personal na lebel. Alam natin lahat ang mga taong hindi madaling natutuwa. Minsan mo lang maiisip na masaya sila.

Kilala din ang mga Filipino sa pares ng magkakonekta na katangian: kahustuhan sa sarili at pagiging palaban. Sa halip na asahan ang tulong ng gobyerno, tinutulangan naim ang isa’t isa. Sa U.S., malapit sa tuktok ang mga Filipino sa listahan ng mga grupong migrant na siguro pupunta sa welfare. Ngayon, meron masamang tunog ang kahustusan sa sarili at pagiging palaban. Pero, sa muli dalin ito sa lebel na indibidwal. Marami ka bang kilala na hindi palaban at umaasa lamang na mga tao na masaya?

Nakilala ng kamakailan lang ng asawa ko ang isang 43 na gulang na Filipino na nagngangalang
Nestor Casitllo, at nagsimula silang magusap tungkol sa binabalak programa ng gobyerno sa Pilipinas na bigyan ang mga mahihirap na tao ng food stamps. Laban si Castillo dito: hindi siya naniniwala na magagawa ng mga politiko at mga burukratiko ng tapat ito. At kailangan ni Castillo ang mga food stamps na ito. Apat na taon na ang nakalipas ng nawala niya ang huling trabaho bilang janitor sa Quezon City Hall. Basurero na lang siya at ang kanyang pamilya ngayon, nakatira sa isang kahoy na pushcart. Ito ang ideya ni Castillo ng kaligyahan: “Nuong isang beses nakahanap ako ng kalahating pritong manok na nakabalot sa plastik,” sabi niya sa akin. “Alam kong makakain pa ito dahil malamig pa ito, galing sa refrigerator. Piyesta kami nuong araw na iyon.” Sa buong mundo, naghahanap ang mga tao ng kaligayahan. Para sa mga Filipino, hindi layunin ang kaligayahan: isa itong gamit para makaligtas.

Nagsusulat si Alan C. Robles para sa South China Morning Post at nagtuturo sa Internationanl Institute for Journalism sa Berlin.